Ransomware แบบ Single-stage กับ Multi-stage ต่างกันอย่างไร

องค์กรที่มีแผนรับมือ (Incident Response) กรณีการโจมตีของ Ransomware Attack ต้องเริ่มมาทบทวนแผนกันใหม่นะครับเนื่องจากรูปแบบการโจมตีของ attackers มีชั้นเชิงที่จะบีบบริษัทหรือองค์กรที่ตกเป็นเหยื่อมากยิ่งขึ้น อย่างเคสล่าสุด Garmin ก็ต้องจ่ายค่า ransom ไปน่าจะเป็นเงินจำนวนไม่น้อย (โดนเรียกค่าไถ่ไป $10M)

GARMIN

จากประสบการณ์ที่ผมเคยเจอมาไม่ว่าเป็น incident หรือการทำ Cyber Drill พบว่าองค์กรในประเทศไทยแบ่งเป็นกลุ่มที่ไม่มีแผนรับมือ ransomware และกลุ่มที่มีแผนรับมือ ransomware โดยกลุ่มที่มีความพร้อมนั้นจะมี policy ว่าจะไม่จ่ายค่า ransom โดยเด็ดขาด หรือมีการ implement solution ด้าน backup อยู่ค่อนข้างพร้อม ณ วันนี้อาจจะต้องพิจารณาปรับให้มีความพร้อมและ resilient มากขึ้นเนื่องจากกระบวนการและเทคโนโลยีสิ่งที่มีอยู่พร้อมที่จะจัดการกับ Single-stage หรือ classical ransomware แต่อาจจะยังไม่พร้อมที่จะรับมือ Multi-stage Ransomware ซึ่งความแตกต่างของมันคือ

Single-stage ransomware: เป็น ransomware ที่เรารู้จักกันอยู่แล้ว เน้นโจมตีและ lock file ที่เครื่อง victim และขยายผลไปยัง asset อื่น ๆ ที่ไปได้ ส่วนใหญ่ถ้าองค์กรมีการ backup ที่ดีก็น่าจะรับมือไม่ยาก และจำนวน % ของเหยื่อที่จ่ายค่า ransom ให้ attackers ก็มีไม่ได้มากนักเท่าที่ผมทราบก็คือเฉลี่ยแค่หลักหน่วยเท่านั้น

แต่

Multi-stage ransomware: เป็น ransomware ที่มาภายหลังการแทรกซึมเข้ามาในองค์กร โดย attackers มักจะอยู่ในเครือข่าย (มีแนวโน้ม dwell time ระดับเป็น weeks) และหาทางขโมยข้อมูลสำคัญ (exfiltrate) และวาง ransomware ไว้เป็นลำดับท้ายสุด เพื่อทำการ blackmail และ leverage impact ให้เกิดขึ้นในวงกว้างโดยมี จุดประสงค์หลักให้องค์กรต้องจ่ายค่า ransom แน่ ๆ

มี Backup Operation ที่ดีแล้ว จะกลัวทำไม?

ทำไมต้องกลัว Multi-stage Ransomware ด้วย เพราะว่า attackers มีวิธีที่จะทำให้ backup operation ขององค์กรล้มเหลวไม่เป็นท่าได้ หลายวิธีเช่น

1. หาก backup ที่เครื่องที่โดน ransomware, ransomware จะลบ backup นั้น ๆ ก่อน
2. หากมี backup solution ที่เหมาะสม attackers เชื่อว่ากระบวนการ recovery ขององค์กรใช้เวลานานและอาจจะไม่ได้มีการทดสอบเป็นประจำก็ได้ ดังนั้นการกระจายก่อให้เกิดผลในวงกว้าง ย่อมทำให้องค์กรมีความสูญเสียไม่น้อย ดีไม่ดีอาจจะกู้กลับมาไม่ได้เยอะจริง ๆ ก็ได้ และการกู้กลับมา state อาจจะล้าหลังไปไกล เช่นหลายวัน หรือเป็น week ก็เป็นไปได้ ซึ่งถ้าโดนเยอะนี่ กระบวนการ recovery ก็ไม่หมู
3. Attackers สามารถเล่นงาน OS ให้ corrupt ได้ เนื่องจากการ backup หากเน้น backup ที่ data อย่างเดียวหาก OS ถูกทำให้ใช้งานไม่ได้การ recover ทั้งเครื่อง และหลายเครื่องก็ใช้เวลาไม่น้อย
4. strategy ในการเรียกค่า ransom ที่โหดขึ้น คือองค์กรจะโดน blackmail ขู่กรรโชกว่าจะปล่อยข้อมูลสำคัญขององค์กรหรือของลูกค้าบน Internet ซึ่งหลายองค์กรทั่วโลกรวมทั้งในไทยก็โดนเล่นงานเช่นกัน ซึ่งกรณีนี้องค์กรแค่โดน ransomware เป็นวงกว้างอย่างเดียวไม่พอยังถูกขโมยข้อมูลอีกด้วย

จะรับมือ Multi-stage Ransomware อย่างไร?

มีบทความ Human-operated ransomware attacks: A preventable disaster ของ Microsoft ในหัวข้อ Improving defenses to stop human-operated ransomware เขียนไว้ดีอยู่แล้วลองไปอ่านดูได้ที่ https://www.microsoft.com/security/blog/2020/03/05/human-operated-ransomware-attacks-a-preventable-disaster/

Human operated ransomware attacks

สำหรับองค์กรที่ไม่ได้ทบทวนแผนการรับมือ Incident Response กรณี Ransomware ผมแนะนำให้พิจารณานำมาปัดฝุ่นและปรับการรับมือให้รองรับ impact ของ Multi-stage Ransomware กันด้วยนะครับ

References

• Definition ของ Multi-stage Ransomware ขอใช้คำเดียวกับที่ Cybereason ใช้ ตาม https://www.cybereason.com/blog/cybereason-honeypot-multistage-ransomware
• บทความ บทความ Human-operated ransomware attacks: A preventable disaster ใน part การรับมือ ถือว่าเนื้อหาดีเอามาใช้ได้ https://www.microsoft.com/security/blog/2020/03/05/human-operated-ransomware-attacks-a-preventable-disaster/