สงคราม การกักตุน และภัยไซเบอร์: เมื่อวันนั้นมาถึง เราจะรับมืออย่างไร

content-image

หากใครที่มักจะติดตามข่าวสารอยู่ตลอด เมื่อเปิดข่าวช่วงนี้กี่ครั้งก็เจอแต่ความตึงเครียด ทั้งสงครามที่ยืดเยื้อในตะวันออกกลาง ขีปนาวุธ การขู่ใช้อาวุธนิวเคลียร์ ไปจนถึงคำเตือนว่าโลกกำลังเข้าสู่ภาวะที่นักวิชาการเรียกว่า "Poly-crisis" หรือ วิกฤตหลายชั้นที่ซ้อนทับกันและมาพร้อม ๆ กัน ทั้งความขัดแย้งระหว่างประเทศ การประท้วงภายในประเทศ และเหตุการณ์ไซเบอร์ที่รุนแรงขึ้นทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นช่องโหว่ใหม่ ๆ ใน PHP การโจมตีอุปกรณ์ OT หรือกระทั่งข่าวปลอม จนหลายครั้งแยกไม่ออกว่าอะไรเป็นเหตุ อะไรเป็นผล

แล้วเรื่องเหล่านี้เกี่ยวอะไรกับ "เรา" ในฐานะคนอ่านบทความฉบับนี้จาก Incognito Lab?

วันนี้เราอยากชวนทุกคนลองจินตนาการไปด้วยกัน ว่าถ้าวันหนึ่ง "สงคราม" "ภัยไซเบอร์" และ "ความเป็นอยู่ของผู้คน" มาบรรจบและเกิดขึ้นพร้อมกัน มันจะส่งผลอะไรกับเราได้บ้าง

เมื่อโลกเริ่มมีภัย ความหวาดกลัวในใจของคนก็เริ่มก่อตัว

พฤติกรรมแบบนี้เกิดซ้ำทุกครั้งที่มีวิกฤต ไม่ว่าจะสงคราม โรคระบาด หรือภัยธรรมชาติ เมื่อคนรู้สึกว่าความมั่นคงของตัวเองเริ่มสั่นคลอน ปฏิกิริยาแรกมักเป็นการสะสมสิ่งจำเป็นต่อการอยู่รอด โดยอันดับหนึ่งเสมอคือ อาหาร ยา และเงินสด

เมื่อมองมาที่เหตุการณ์ปัจจุบัน ก็มีรายงานว่ากว่า 30 ประเทศทั่วโลกกำลังเร่งสำรองอาหารและของจำเป็นเพื่อรับมือความไม่แน่นอนจากสถานการณ์ต่าง ๆ รวมถึงสงคราม ส่วนในไทยเองก็เคยมีกระแสข่าวลือเรื่องการกักตุนอาหาร ซึ่งสำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ก็ได้ออกมาชี้แจงเมื่อวันที่ 29 ตุลาคมว่าไม่มีการประกาศเตือนให้ประชาชนกักตุนน้ำ อาหาร หรือของจำเป็นแต่อย่างใด พร้อมขอให้ติดตามข้อมูลจากหน่วยงานรัฐที่เชื่อถือได้เพื่อป้องกันความตื่นตระหนก แต่ความกังวลเรื่องความมั่นคงทางอาหารก่อตัวได้ง่ายมาก ความกังวลระดับนี้เองที่กลายเป็นปัจจัยสำคัญในมุมมองด้านความปลอดภัย แม้สถานการณ์จริงจะยังไม่ถึงขั้นวิกฤตก็ตาม

สิ่งที่น่าสนใจคือปรากฏการณ์ที่เกิดคู่กัน นักวิชาการด้านความมั่นคงของไทยเริ่มพูดถึง ภัยไฮบริด (Hybrid Threat) คือการที่สงครามยุคนี้ไม่ได้มาแค่ทางทหารอีกต่อไป แต่มาพร้อมสงครามไซเบอร์และสงครามข้อมูลข่าวสารที่เคลื่อนไปด้วยกัน ไม่ว่าข่าวลือการกักตุนเสบียงจะเป็นจริงหรือไม่ แต่สิ่งที่ชัดเจนคือ ความมั่นคงทางอาหารกำลังถูกจับตามองมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในจังหวะเดียวกันกับที่โลกอยู่ในภาวะสงคราม


ที่ใดที่สร้างความตระหนก ที่นั้นมักตกเป็นเป้าของผู้ไม่ประสงค์ดี

ลองคิดในมุมของผู้โจมตีบ้าง เป้าหมายของการโจมตีไม่จำเป็นต้องเป็นระบบที่มีมูลค่าสูงสุดเสมอไป แต่มักเป็นระบบที่สร้างความปั่นป่วนได้มากที่สุด เมื่อสังคมกำลังกังวลเรื่องอาหารและความมั่นคง ระบบที่ทำหน้าที่รักษาความเย็นให้อาหารและเวชภัณฑ์ ตั้งแต่ตู้แช่ในร้านค้า ห้องเย็นในคลังสินค้า ไปจนถึงตู้เก็บเลือดและพลาสมาในโรงพยาบาล จึงกลายเป็นเป้าหมายที่มองดูคุ้มค่าขึ้นมาทันที ด้วยเหตุผลดังนี้

  • ความเสียหายจับต้องได้จริง เช่น อาหารเน่า เลือดเสีย ไม่ใช่เพียงแค่เกิดเหตุการณ์ข้อมูลรั่วไหลเหมือนก่อน
  • สร้างความตื่นตระหนกได้มากกว่าการโจมตีระบบ IT ทั่วไป เพราะกระทบกับปากท้องของประชาชนโดยตรง
  • ระบบเหล่านี้อยู่ในกลุ่ม OT (Operational Technology) ซึ่งหลายแห่งยังคงใช้คอนโทรลเลอร์รุ่นเก่า (ด้วยเหตุผลอะไรก็ตาม หรือข้อจำกัดการใช้งาน) ส่งผลให้สามารถเข้าถึงผ่าน remote access ที่มีการป้องกันไม่ปลอดภัยเพียงพอได้ โดยอุปกรณ์เหล่านี้มักจะให้น้ำหนักกับ Availability (การใช้งานต่อเนื่อง) มากกว่า Confidentiality (ความลับของข้อมูล)

และสิ่งที่สะท้อนว่าการวิเคราะห์ดังกล่าวไม่ใช่เพียงการคาดเดา เพราะมีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและส่งผลกระทบจริงแล้วเมื่อไม่นานมานี้ คือการที่ตู้แช่ปกติต้องทำความเย็น กลับถูกทำให้อุณหภูมิพุ่งสูงขึ้น ซึ่งเป็นอุณหภูมิที่ร้อนกว่าจุดเดือดของน้ำ

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

วันที่ 11-12 ตุลาคม 2026 ซูเปอร์มาร์เก็ตรายใหญ่หลายเครือในฝรั่งเศสถูกโจมตีระบบควบคุมตู้แช่พร้อมกันหลายสาขา ช่องทางที่ถูกใช้คือคอนโทรลเลอร์ความเย็นเชิงพาณิชย์ที่ถูกใช้งานอย่างแพร่หลายและเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรุ่นเก่าที่ผู้ผลิตเลิกออกอัปเดตความปลอดภัยแล้ว (เช่น รุ่น AK-SC355 และ AK-SM800) ในตระกูลเดียวกับที่นักวิจัยเคยเปิดเผยช่องโหว่ต่อสาธารณะมาตั้งแต่ปี 2025 และปัจจุบันผู้ผลิตก็ออก patch แก้ไขสำหรับรุ่นใหม่แล้ว ตัวอย่างช่องโหว่ร้ายแรงในตระกูลนี้ 3 รายการ ได้แก่

  • CVE-2025-41450 — Authentication Bypass การข้ามขั้นตอนยืนยันตัวตนส่งผลให้สามารถเข้าสู่ระบบได้แม้ไม่มีข้อมูล credentials
  • CVE-2025-41451 — OS Command Injection การสั่งคำสั่งระดับระบบปฏิบัติการให้ทำงานจากระยะไกลได้
  • CVE-2025-41452 — ช่องโหว่ในการตั้งค่า web server ที่นำไปสู่ Denial of Service

สิ่งที่ผู้โจมตีทำคือใช้ช่องโหว่เหล่านี้สั่งแก้รอบการ defrost หรือการละลายน้ำแข็งโดยส่งคำสั่งจากระยะไกล พร้อมทั้งยังปิดการแจ้งเตือนการเปลี่ยนแปลงการตั้งค่า ทำให้อุณหภูมิในตู้แช่พุ่งสูงกว่า 50°C ทั้งที่หน้าจอมอนิเตอร์ยังแสดงผลสถานะเหมือนระบบทำงานปกติ ผลคืออาหารในตู้เน่าเสียจำนวนมาก และเกิดไฟไหม้ในบางแห่ง ต่อมาการโจมตีรูปแบบเดียวกันยังลามไปถึงสวีเดน เบลเยียม ลักเซมเบิร์ก และไอร์แลนด์ จนสื่อต่างประเทศเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "Very Cold War"

ถัดมาเพียงไม่กี่สัปดาห์ วันที่ 2 พฤศจิกายน 2026 การโจมตีรูปแบบคล้ายกันขยับเป้าไปที่หน่วยงานด้านธนาคารเลือดระดับประเทศของฝรั่งเศส โดยอาศัยช่องทางของผู้รับเหมาภายนอกที่ดูแลระบบแช่เย็น ผู้โจมตีสั่งปรับอุณหภูมิตู้เก็บเลือดและพลาสมาที่ปกติต้องรักษาอุณหภูมิไว้ที่ -30°C ให้พุ่งขึ้นถึง 110°C โชคดีที่ระบบแจ้งเตือนตรวจพบความผิดปกติได้ทัน ก่อนที่เลือดและพลาสมาสำหรับการรักษาและผลิตยาจะเสียหายไป

ล่าสุดวันที่ 9 พฤศจิกายน รัฐมนตรีต่างประเทศฝรั่งเศสระบุว่าเบื้องหลังเป็นกลุ่มที่เชื่อมโยงกับอิหร่าน ขณะที่บางประเทศเห็นว่าอาจมีหลายกลุ่มที่เกี่ยวข้อง และการสอบสวนยังคงดำเนินต่อไปอยู่


บทเรียนเชิง cybersecurity

จุดร่วมของทั้งสองกรณีนี้คือ มันไม่ใช่เพียงการโจมตีเพื่อขโมยข้อมูล แต่มุ่งเป้าไปที่สิ่งของที่อยู่ในตู้แช่โดยตรง ลองนึกภาพว่าถ้าเป้าหมายเป็นอาหารในช่วงที่คนกำลังวิตกกังวลเรื่องความมั่นคงทางอาหารอยู่แล้ว หรือเป็นเลือดและเวชภัณฑ์ที่สำรองไว้ในช่วงที่ระบบสาธารณสุขตึงตัวจากสงคราม ผลกระทบด้านจิตวิทยาและความเชื่อมั่นของสังคมจะบานปลายกว่าความเสียหายทางกายภาพหลายเท่า

สิ่งที่อยากชวนให้ปรับมุมมอง คือไม่ใช่ว่าองค์กรไหนพลาด แต่อยากให้มองลึกถึงบทเรียนเชิง cybersecurity เพราะช่องโหว่ลักษณะนี้สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกที่ที่ใช้ระบบคล้ายคลึงกัน โดยทั้งสองกรณีตัวอย่างที่ยกมาพูดถึงในบทความนี้สะท้อนตรงกันอย่างน้อย 3 ข้อ ดังนี้

  1. ระบบ OT ที่เชื่อมต่อกับเครือข่ายโดยไม่มีการป้องกันที่รัดกุม คือ attack surface ที่เสี่ยงต่อการถูกโจมตีจริง
  2. ช่องทางของผู้รับเหมาหรือผู้ให้บริการภายนอก (third party) มักเป็นช่องทางที่ถูกมองข้าม
  3. การที่หน้าจอแสดงผลควบคุมอุปกรณ์แลดูปกติในขณะที่ระบบได้ถูกควบคุมไปแล้ว

ซึ่งจะเห็นได้ว่าจุดร่วมเดียวกัน คือการโจมตีในโลกของ OT (Operational Technology) ไม่ใช่ระบบ IT ทั่วไป ซึ่งมีหลักคิดด้านความปลอดภัยต่างออกไปโดยสิ้นเชิง ระบบ OT ให้ความสำคัญกับ availability และ safety มาก่อน เพราะเมื่อระบบหยุดทำงานหรือถูกบังคับให้ทำงานผิดปกติ ผลที่ตามมาคือความเสียหายทางกายภาพที่เกิดขึ้นทันที ไม่ใช่แค่ข้อมูลรั่วไหล

ประเทศไทยอยู่ส่วนไหนในสมการนี้

อ่านมาถึงตรงนี้หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ความจริงคือประเทศไทยเคยเป็น 1 ใน 17 ประเทศที่ได้รับผลกระทบจาก Operation GhostSecret ซึ่งพบมัลแวร์เจาะระบบ critical infrastructure ในไทยไปแล้วกว่า 45 ระบบ และจากงานวิจัยด้าน ICS Security ที่สแกนผ่าน Shodan พบอุปกรณ์ควบคุมอุตสาหกรรม (ICS/SCADA) หลักล้านจุดทั่วโลกที่สามารถเข้าใช้งานได้จากอินเทอร์เน็ตโดยไม่มีการป้องกันที่เหมาะสม อาจกล่าวได้ว่าไทยก็อาจเป็นหนึ่งในนั้น นอกเหนือจากนี้ ระบบ cold chain ของไทยไม่ได้มีแค่ห้างสรรพสินค้าชั้นนำ แต่ครอบคลุมถึงธนาคารเลือดในโรงพยาบาล คลังวัคซีน และโลจิสติกส์อาหารส่งออกที่เป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจไทย

คำถามที่ควรถามคือ "ถ้าวันหนึ่งมีคนลงมือกับระบบของเราแบบในข่าว องค์กรของเราจะรู้ตัวทันไหม"

ทีม OT Security ของ @Incognito Lab ให้บริการ OT & ICS Security Assessment สำหรับองค์กรที่พึ่งพาระบบควบคุมอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นโรงงาน พลังงาน สาธารณูปโภค หรือระบบ cold chain อย่างที่กล่าวถึงในบทความนี้ โดยประเมินครอบคลุมทั้ง firewall, DMZ, sensor และระบบควบคุมหลัก เทียบกับมาตรฐานสากลอย่าง NIST CSF, IEC 62443 และ NERC CIP

สิ่งที่เราให้ความสำคัญเป็นอันดับแรกคือ กระบวนการตรวจสอบความปลอดภัยต้องไม่กระทบระบบ production ที่ใช้งานอยู่จริง ณ ขณะนั้น ตั้งแต่ขั้น scoping ที่เชื่อมโยงกับโครงสร้าง Purdue level และเส้นแบ่งระหว่าง IT/OT, การกำหนด rules of engagement เพื่อไม่ให้แตะ asset ที่เสี่ยง, การทดสอบที่เริ่มจากเทคนิค passive ก่อนเสมอ ไปจนถึงการรายงาน 2 ระดับ ทั้งสำหรับระดับผู้บริหารและทีมเทคนิค รวมไปถึงการทดสอบซ้ำหลังทำการแก้ไข


หากองค์กรของท่านมีระบบ OT/ICS หรือ cold chain ที่อยากรู้ว่าตอนนี้มีความเสี่ยงอยู่หรือไม่ นัดคุยกับทีม OT Security ของเราได้ที่

Email: contact@incognitolab.com

Tel: 080-089-8800 | 090-642-8988

Website: incognitolab.com

OT SECURITY

เมื่อระบบอุตสาหกรรมเชื่อมต่อถึงกันมากขึ้น การปกป้อง Operational Technology ก็สำคัญกว่าที่เคย ทีมผู้เชี่ยวชาญที่มีใบรับรองประเมินและเสริมความแข็งแกร่งให้โครงสร้าง OT ตามมาตรฐานชั้นนำ

logologo

INCOGNITO LAB CO., LTD.

38 Soi Petchakasem 30, Pak Khlong Phasi Charoen, Phasi Charoen, Bangkok 10160

©2026 Incognito Lab Co., Ltd. All rights reserved

Terms & ConditionsPrivacy Policy